ટીવી એક્ટ્રેસ જાસ્મિન ભસીનને એક સ્ટંટ બાદ ‘માઇલ્ડ કન્કશન’ થતાં તેની યાદશક્તિ થોડા સમય માટે જતી રહી હતી. કન્કશન એ ટ્રોમેટિક બ્રેઇન ઇન્જરી (TBI) છે, જેમાં માથા પર આંચકો કે ઇજા લાગવાને કારણે મગજ ખોપરીની અંદર હલી જાય છે અને તેની નસો પર દબાણ આવે છે, જેથી મગજની કામગીરી અટકી જાય છે.
કન્કશનના મુખ્ય લક્ષણો અને ઇમરજન્સી સંકેતો
-
સામાન્ય લક્ષણો: માથાનો દુખાવો, ચક્કર આવવા, યાદશક્તિ જવી, ઉબકા કે ઊલટી, આંખે અંધારા આવવા, અને ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં તકલીફ.
-
બાળકોમાં લક્ષણો: સતત રડવું, ચીડિયાપણું, વધુ પડતી સુસ્તી, ખાવા-પીવામાં રુચિ ન હોવી અને સંતુલન બગાડવું.
-
ઇમરજન્સી લક્ષણો (તરત ડૉક્ટર પાસે જવું): માથાનો દુખાવો સતત વધવો, વારંવાર ઊલટી થવી, બોલવામાં કે ચાલવામાં મુશ્કેલી, શરીરના કોઈ ભાગમાં સુન્નતા, આંખોની કીકીઓ અસામાન્ય થવી, ખેંચ આવવી કે બેભાન થવું.
વધુ જોખમ ધરાવતા લોકો અને કોમ્પ્લિકેશન્સ
-
જોખમી પરિબળો: રમતગમત સાથે જોડાયેલા ખેલાડીઓ, નાના બાળકો, વૃદ્ધો અને અકસ્માતનો ભોગ બનનાર લોકો.
-
દવાઓની અસર: લોહી પાતળું કરવાની (બ્લડ થિનર) દવાઓ (જેમ કે હેપેરિન, એસ્પિરિન વગેરે) લેતા લોકોમાં માથાની ઇજાથી બ્રેઇન હેમરેજ/બ્લિડિંગનું જોખમ વધી જાય છે.
-
ગંભીર પરિણામો: જો ઇજા સંપૂર્ણ ઠીક ન થાય અને ફરી આંચકો લાગે તો તેને ‘સેકન્ડ-ઇમ્પેક્ટ સિન્ડ્રોમ’ કહેવાય છે, જે જીવલેણ પણ બની શકે છે. તેમજ લક્ષણો મહિનાઓ સુધી રહે તો તેને ‘પોસ્ટ-કન્કશન સિન્ડ્રોમ’ કહેવાય છે.
પ્રાથમિક ઉપચાર અને સાવચેતીઓ
-
તરત કરવા યોગ્ય: ઇજા બાદ શારીરિક શ્રમ અને રમતો બંધ કરી તરત આરામ કરવો. સ્ક્રીન ટાઇમ (મોબાઇલ, ટીવી) મર્યાદિત કરવો.
-
શું ન કરવું: કન્કશન પછીના પ્રથમ 1-2 દિવસ ભારે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા વાળા માનસિક કામ કે કસરત ટાળવી.
-
બચાવના ઉપાયો: બાઇક કે સાયકલ ચલાવતી વખતે હેલ્મેટ પહેરવું, કારમાં સીટ બેલ્ટ લગાવવો અને રમતગમત દરમિયાન સેફ્ટી ગિયર્સનો ઉપયોગ કરવો.
