માતા-પિતા વચ્ચે પેરેન્ટિંગ સ્ટાઇલમાં મતભેદ હોવો સ્વાભાવિક છે, પરંતુ જ્યારે બાળક એકની ‘ના’ સામે બીજા પાસેથી ‘હા’ મેળવતા શીખી જાય ત્યારે તેને બાળ મનોવિજ્ઞાનમાં ‘પેરેન્ટ શોપિંગ’ કહે છે. ૯ વર્ષની ઉંમરે બાળક આ પરિસ્થિતિનો લાભ લેવાનું શરૂ કરે છે, જે તેના વ્યક્તિત્વના વિકાસ માટે નુકસાનકારક બની શકે છે.
અહેવાલની મુખ્ય વિગતો
-
બાળક પર પડતી વિપરીત અસરો: બાળક સીમાઓ કે નિયમોનું સન્માન કરતું નથી, ભૂલોની જવાબદારી લેવાથી બચે છે, અને સાચા-ખોટા વચ્ચે મૂંઝવણ અનુભવે છે. આ ઉપરાંત માતા-પિતાના પરસ્પર સંબંધોમાં પણ તણાવ વધે છે.
-
ઉકેલ માટેના ૬ મહત્વપૂર્ણ પગલાં: ૧. અગાઉથી નિયમો નક્કી કરો: રોજના નિર્ણયો પર બંને પહેલાં પરસ્પર ચર્ચા કરીને સમાન નિયમ બનાવો. ૨. એકબીજાના નિર્ણયને રદ ન કરો: બાળકની સામે એકબીજાના નિર્ણયને ફગાવવાને બદલે “અમે સાથે વાત કરીને જણાવીશું” તેમ કહેવું. ૩. ઓથોરિટેટિવ પેરેન્ટિંગ અપનાવો: માત્ર કડકાઈ કે માત્ર છૂટછાટને બદલે પ્રેમ અને અનુશાસન વચ્ચે સંતુલન જાળવો. ૪. ‘એક સખત, એક નરમ’ પેટર્ન તોડો: બંને માતા-પિતા પ્રેમ પણ આપે અને જરૂર પડે ત્યારે બંને નિયમોનું પાલન કરાવે. ૫. નિયમો બદલવા હોય તો સાથે મળીને બદલો: અંદરોઅંદર ચર્ચા કર્યા બાદ જ નવો નિયમ નક્કી કરી બાળકને જણાવો. ૬. બાળકને નિર્ણયોમાં સામેલ કરો: ૯ વર્ષના બાળક સાથે નિયમો અને તેના પાલન અંગે ચર્ચા કરી તેનો અભિપ્રાય લો.
-
નિષ્ણાતની સલાહ ક્યારે લેવી?: જો નિર્ણયો પર વારંવાર તકરાર થતી હોય, બાળક સતત જૂઠું બોલે, કે શાળામાંથી વર્તનની ફરિયાદો આવે તો ચાઈલ્ડ સાઇકોલોજિસ્ટ કે ફેમિલી કાઉન્સેલરની મદદ લેવી હિતાવહ છે.
