વૈશ્વિક રિસર્ચ ફર્મ ‘બર્નસ્ટીન’ (Bernstein) ના તાજેતરના અહેવાલ અનુસાર, ભારતીય અર્થતંત્રની ઝડપી પ્રગતિ હોવા છતાં છેલ્લા બે વર્ષમાં (૨૪ મહિના) વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) દ્વારા ભારતીય શેરબજારમાંથી આશરે $૪૦ અબજ (આશરે ₹૩.૮૪ લાખ કરોડ) ની વિદેશી મૂડી પાછી ખેંચી લેવામાં આવી છે. રિપોર્ટ અનુસાર, હવે માત્ર જીડીપી વૃદ્ધિ વિદેશી રોકાણ આકર્ષવા માટે પૂરતી રહી નથી.
અહેવાલના મુખ્ય મુદ્દાઓ
-
GDP વૃદ્ધિ અને FII રોકાણ વચ્ચેનો સંબંધ નબળો:
-
વર્ષ ૨૦૦૭ પછી ભારતીય GDP ગ્રોથ અને વિદેશી રોકાણ વચ્ચેનો પરંપરાગત સંબંધ નબળો પડ્યો છે.
-
અર્થતંત્ર મજબૂત હોવા છતાં વિદેશી રોકાણકારો ભારતીય બજારમાંથી નાણાં પરત ખેંચી રહ્યા છે.
-
-
રૂપિયાનું મૂલ્ય અને વિનિમય દર (Exchange Rate) મુખ્ય પરિબળ:
-
વિદેશી રોકાણકારો માટે ભારત-અમેરિકાના વ્યાજદરના તફાવત કરતાં ડૉલર સામે રૂપિયાની સ્થિતિ વધુ મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે.
-
FII ઇન્ફ્લો અને રૂપિયાની ચાલ વચ્ચે આશરે ૭૨.૯ ટકા જેટલો સીધો સંબંધ જોવા મળ્યો છે. શેર ભાવ વધે પણ રૂપિયો નબળો પડે તો ડૉલર મૂલ્યમાં કમાણી ઘટી જતી હોવાથી રોકાણકારો સાવચેત રહે છે.
-
-
ભારતીય બજારનું ઊંચું વેલ્યુએશન:
-
ડિસેમ્બર ૨૦૨૩ થી સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ દરમિયાન ભારતનું સરેરાશ રિલેટિવ વેલ્યુએશન અન્ય ઉભરતા બજારોની તુલનામાં ૧૬૨ ટકા જેટલું ઊંચું રહ્યું છે, જેના કારણે રોકાણકારોએ પ્રોફિટ બુકિંગ કરીને પૈસા પાછા ખેંચ્યા છે.
-
-
ઘરેલુ રોકાણકારો (DII) નો મજબૂત સપોર્ટ:
-
છેલ્લા ૧૦ વર્ષમાં FII નું ચોખ્ખું રોકાણ માત્ર $૪ અબજ રહ્યું છે, જ્યારે તેની સામે ભારતીય સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ (DII) આશરે $૩૦૦ અબજ નું જંગી રોકાણ કરીને બજારને સંભાળ્યું છે.
-
લાંબા ગાળે વિદેશી મૂડી આકર્ષવા માટે સેમિકન્ડક્ટર, ડિફેન્સ, સ્પેસ અને ડીપ-ટેક ક્ષેત્રે મોટા પાયે વિકાસ કરવો જરૂરી છે.
-
