કોમનવેલ્થ ગેમ્સ ૨૦૩૦ પૂર્વે અમદાવાદના જીઆઈડીસી વિસ્તારોના શિફ્ટિંગ ચર્ચાથી વિવાદ: લાખો કામદારો અને ઉદ્યોગોમાં બેરોજગારીનો ભય

અમદાવાદ ખાતે યોજાનારી કોમનવેલ્થ ગેમ્સ ૨૦૩૦ પૂર્વે શહેરની હવાની ગુણવત્તા (Air Quality) સુધારવાના હેતુસર નરોડા, વટવા અને ઓઢવ જેવા મુખ્ય ઔદ્યોગિક વિસ્તારોના એકમોને ખેડા કે બહારના વિસ્તારોમાં શિફ્ટ (રિલોકેટ) કરવા અંગે ચર્ચાઓ શરૂ થતાં જ ઉદ્યોગકારો અને શ્રમિકોમાં ભારે ચિંતા વ્યાપી ગઈ છે.

મુખ્ય પાસાં અને વિગતવાર અહેવાલ:

• ૨૦ લાખ લોકોને સ્થળાંતરની નોબત અને રોજગાર સંકટ:

  • નરોડા, વટવા, ઓઢવ અને દાણીલીમડા જેવા ઔદ્યોગિક વિસ્તારો રાજ્યના કેમિકલ, ટેક્સટાઈલ અને એન્જિનિયરિંગ ઉદ્યોગના મુખ્ય કેન્દ્રો છે.

  • શિફ્ટિંગ થતાં ૩.૨૭ લાખથી વધુ પ્રત્યક્ષ અને અપ્રત્યક્ષ કામદારો સહિત તેમના પરિવારના સભ્યો મળીને કુલ આશરે ૨૦ લાખ લોકોને સ્થળાંતર કરવું પડી શકે છે.

  • આટલી મોટી સંખ્યામાં સ્થળાંતરથી બાળકોના શિક્ષણ, રહેઠાણ અને સામાજિક જીવન પર ગંભીર અસરો પડશે.

• ઉદ્યોગો પર અબજો રૂપિયાનો આર્થિક બોજ:

  • ફેક્ટરીઓ ઉખાડીને નવી જગ્યાએ સ્થાપિત કરવા માટે કરોડોનું નવું મૂડીરોકાણ, જમીન સંપાદન ખર્ચ તથા ઉત્પાદન અટકી જવાથી દૈનિક ટર્નઓવરનું મોટું નુકસાન વેઠવું પડશે.

  • આંતરરાષ્ટ્રીય નિકાસના ઓર્ડર રદ થવાનો અને નાના-સૂક્ષ્મ એકમો કાયમી ધોરણે બંધ પડી જવાનો ભય સેવાઈ રહ્યો છે.

• શિફ્ટિંગને બદલે ‘૨ મહિનાના કામચલાઉ બંધ’ નો વિકલ્પ:

  • ઉદ્યોગપતિઓનું સૂચન છે કે કાયમી શિફ્ટિંગની જટિલ કવાયતના બદલે કોમનવેલ્થ ગેમ્સના ૨ મહિના અગાઉથી ઉત્પાદન કામચલાઉ બંધ રાખવામાં આવે.

  • આ ૨ મહિના દરમિયાન કામદારોને પૂરેપૂરો પગાર આપવા અને બફર સ્ટોક તૈયાર રાખીને નિકાસ જાળવી રાખવા માટે પણ ઉદ્યોગો તૈયાર છે, જે કાયમી શિફ્ટિંગના ખર્ચ કરતાં ઘણું સસ્તું પડશે.

• રિયલ એસ્ટેટ અને બિલ્ડર લોબી સામે આક્ષેપો:

  • અહેવાલો મુજબ, પ્રદૂષણમાં સૌથી વધુ ફાળો આપતા બાંધકામ ક્ષેત્ર (રિયલ એસ્ટેટ) પર અંકુશ મૂકવાને બદલે શિફ્ટિંગનું બહાનું બનાવીને કરોડોની કિંમતી જીઆઈડીસી જમીનો રિયલ એસ્ટેટ/બિલ્ડરોને સોંપવાનો કારસો હોવાનો આક્ષેપ થઈ રહ્યો છે.

  • શહેરની મધ્યમાં આવી ગયેલી આ પ્રાઇમ લેન્ડઝ પર મોર્ડન અર્બન હાઈરાઈઝ બિલ્ડિંગો, આઈટી પાર્ક્સ અને કમર્શિયલ ઝોન બનાવી શકાય, પરંતુ લાખો શ્રમિકોની રોજીરોટીના ભોગે થતા વિકાસ સામે સવાલો ઉભા થઈ રહ્યા છે.