વર્ષ-1984ના શીખ વિરોધી રમખાણોના કેસમાં આજીવન કેદની સજા ભોગવી રહેલા કોંગ્રેસના પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી અને પૂર્વ સાંસદ સજ્જન કુમારનું 80 વર્ષની વયે નિધન થયું છે. દિલ્હીની તિહાડ જેલમાં સજા કાપી રહેલા સજ્જન કુમારની અચાનક તબિયત લથડતાં તેમને તાત્કાલિક સફદરજંગ હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં તબીબોએ તેમને મૃત જાહેર કર્યા હતા. તેમની આજીવન કેદની સજા સામેની અરજી સુપ્રીમ કોર્ટમાં પેન્ડિંગ હતી.
કયા 2 કેસમાં સજ્જન કુમારને થઈ હતી આજીવન કેદ?
-
દિલ્હી કેન્ટ કેસ (2018): 1984માં પૂર્વ વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીની હત્યા બાદ ભડકેલા રમખાણો દરમિયાન દિલ્હી કેન્ટની પાલમ કોલોનીમાં 5 શીખોની હત્યા અને ગુરુદ્વારા સળગાવવાના કેસમાં રમખાણો ભડકાવવાનો આરોપ સાબિત થતાં 17 ડિસેમ્બર 2018ના રોજ દિલ્હી હાઈકોર્ટે તેમને આજીવન કેદની સજા સંભળાવી હતી.
-
સરસ્વતી વિહાર કેસ (2025): ફેબ્રુઆરી 2025માં દિલ્હીની રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટે સરસ્વતી વિહારમાં જસવંત સિંહ અને તેમના પુત્ર તરૂણદીપ સિંહની હત્યાના કેસમાં પણ તેમને બીજી આજીવન કેદની સજા સંભળાવી હતી.
કયા કેસમાં નિર્દોષ છૂટ્યા હતા?
જાન્યુઆરી 2026માં 1984ના રમખાણો સાથે જોડાયેલા જનકપુરી-વિકાસપુરી હિંસા કેસમાં દિલ્હીની રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટે સજ્જન કુમારને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા. આ કેસ જનકપુરીમાં સોહન સિંહ અને અવતાર સિંહની હત્યા તેમજ વિકાસપુરીમાં ગુરચરણસિંહને જીવતા સળગાવી દેવાના આરોપો સાથે સંબંધિત હતો. ફેબ્રુઆરી 2015માં સ્પેશિયલ ઈન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (SIT) દ્વારા આ મામલે FIR નોંધવામાં આવી હતી.
રાજકારણમાં સજ્જન કુમારની સફર
-
શરૂઆતી જીવન: 23 સપ્ટેમ્બર 1945ના રોજ જન્મેલા સજ્જન કુમારનું બાળપણ આર્થિક તંગીમાં વીત્યું હતું અને તેમણે શરૂઆતમાં ચા વેચીને ગુજરાન ચલાવ્યું હતું.
-
રાજકીય કદ: 70ના દાયકામાં દિલ્હી નગરપાલિકાની ચૂંટણી જીત્યા બાદ તેઓ સંજય ગાંધીના નજીકના બન્યા હતા. 1980માં તેમણે પ્રથમ વખત લોકસભા ચૂંટણી લડી દિલ્હીના પૂર્વ સીએમ બ્રહ્મા પ્રકાશને હરાવ્યા હતા, જેનાથી તેઓ દેશભરમાં ચર્ચામાં આવ્યા હતા.
1984ના શીખ વિરોધી રમખાણો પાછળનું કારણ
31 ઓક્ટોબર 1984ના રોજ તત્કાલીન વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીની તેમના જ શીખ બોડીગાર્ડ્સ દ્વારા ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી. આ ઘટના બાદ દિલ્હી સહિત દેશના અનેક શહેરોમાં શીખ વિરોધી ભીષણ રમખાણો ફાટી નીકળ્યા હતા, જેમાં મોટા પાયે હિંસા, લૂંટફાટ અને માનવસંહાર થયો હતો.
