લિપેડેમા: કસરત છતાં સાથળ અને હિપ્સની ચરબી ઓછી ન થવી એ સામાન્ય સ્થૂળતા નથી; જાણો લક્ષણો અને સારવાર

મહિલાઓમાં થાઈઝ અને હિપ્સના ભાગે અસામાન્ય રીતે ચરબી જમા થવાની સમસ્યા ઘણીવાર સ્થૂળતા નહીં પરંતુ ‘લિપેડેમા’ (Lipedema) નો સંકેત હોય છે. આ એક ક્રોનિક મેડિકલ કન્ડિશન છે, જે વિશ્વભરમાં અંદાજે ૧૧% પુખ્ત મહિલાઓને અસર કરે છે.

લિપેડેમા શું છે અને તેના મુખ્ય કારણો

• વ્યાખ્યા: તે ફેટ ટિશ્યુ સાથે સંકળાયેલો ડિસઓર્ડર છે, જેમાં શરીરના નીચેના ભાગમાં (થાઈઝ, હિપ્સ, પગ) અસામાન્ય ફેટ જમા થાય છે.

• મુખ્ય કારણો: ૨૦-૬૦% દર્દીઓમાં ફેમિલી હિસ્ટ્રી જોવા મળતી હોવાથી આનુવંશિક પરિબળો અને હોર્મોનલ ફેરફારો મુખ્ય કારણ માનવામાં આવે છે.

લિપેડેમા vs સામાન્ય સ્થૂળતા

• ચરબી: સ્થૂળતામાં સમગ્ર શરીરમાં ચરબી વધે છે, જ્યારે લિપેડેમામાં ચરબી ચોક્કસ ભાગોમાં (પેલ્વિસ, સાથળ, પગ) અસામાન્ય રીતે જમા થાય છે.

• વજન ઘટાડો: સ્થૂળતા ડાયેટ/કસરતથી ઘટે છે, જ્યારે લિપેડેમા વાળા ભાગોની ચરબી કસરત કે ડાયેટિંગથી સરળતાથી ઓછી થતી નથી.

• લક્ષણો: લિપેડેમામાં અસામાન્ય સોજો, ભારેપણું, સ્પર્શ પર દુખાવો અને ત્વચા પર વાદળી નિશાન પડવાની સમસ્યા રહે છે.

લિપેડેમાના ૫ પ્રકારો

• પ્રકાર I: નાભિથી હિપ્સ સુધી ચરબી.

• પ્રકાર II: પેલ્વિસથી ઘૂંટણ સુધી ચરબી.

• પ્રકાર III: પેલ્વિસથી પગની ઘૂંટીઓ સુધી ચરબી.

• પ્રકાર IV: ખભાથી કાંડા વચ્ચે ચરબી.

• પ્રકાર V: ઘૂંટણથી પગની ઘૂંટીઓ સુધી ચરબી.

નિદાન, સારવાર અને મેનેજમેન્ટ

• નિદાન: દર્દીની ક્લિનિકલ તપાસ અને મેડિકલ હિસ્ટ્રી દ્વારા. જરૂર જણાયે MRI કે અલ્ટ્રાસાઉન્ડ કરાય છે.

• સારવાર અને ઉપાયો:

  • સ્વિમિંગ, વોકિંગ અને સાયકલિંગ જેવી લો-ઇમ્પેક્ટ કસરતો.

  • એન્ટી-ઇન્ફ્લેમેટરી આહાર અને કમ્પ્રેશન સ્ટોકિંગ્સનો ઉપયોગ.

  • લિમ્ફેટિક ડ્રેનેજ મસાજ.

  • ગંભીર કિસ્સાઓમાં લિપોસક્શન અથવા બેરિયાટ્રિક સર્જરી.