મેનોપોઝ પછી મહિલાઓ માટે ‘વેઇટ ટ્રેનિંગ’ છે સંજીવની સમાન: જાણો ફાયદા અને તબીબી સલાહ

૫૦ વર્ષની વય વટાવ્યા પછી મેનોપોઝને કારણે મહિલાઓમાં એસ્ટ્રોજન હોર્મોન ઘટે છે, જેનાથી હાડકાં અને સ્નાયુઓ નબળાં પડે છે. નિષ્ણાત ગાયનેકોલોજિસ્ટ ડૉ. મિતુલ ગુપ્તાના જણાવ્યા અનુસાર, મેનોપોઝ પછી સ્નાયુઓની મજબૂતી અને વજન નિયંત્રણ માટે માત્ર પ્રોટીન પૂરતું નથી, પરંતુ નિયમિત ‘વેઇટ ટ્રેનિંગ’ અત્યંત જરૂરી છે.

અહેવાલના મુખ્ય મુદ્દાઓ

• મેનોપોઝ અને શરીરમાં થતા ફેરફારો:

  • સતત ૧૨ મહિના સુધી માસિક ન આવવાની સ્થિતિને મેનોપોઝ કહેવાય છે (સામાન્ય વય: ૪૫ થી ૫૫ વર્ષ).

  • એસ્ટ્રોજન સ્તર ઘટવાથી હાડકાં અને મસલ્સ નબળાં થાય છે, ચરબી વધે છે, સાંધાનો દુખાવો, હોટ ફ્લેશિસ, અનિદ્રા અને મૂડ સ્વિંગ્સ જેવી સમસ્યાઓ થાય છે.

• વેઇટ ટ્રેનિંગના ફાયદા:

  • મસલ અને બોન હેલ્થ: નવા મસલ ટિશ્યૂ બનાવી સ્નાયુઓ અને હાડકાંની ઘનતા વધારે છે.

  • વજન અને મેટાબોલિઝમ: સુસ્ત મેટાબોલિઝમને વેગ આપી પેટની ચરબી અને વજન નિયંત્રિત કરે છે.

  • રોગ નિયંત્રણ: ઇન્સ્યુલિન સંવેદનશીલતા વધારીને ટાઇપ-૨ ડાયાબિટીસ અને ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) ઘટાડી હૃદય રોગનું જોખમ ઓછું કરે છે.

  • માનસિક સ્વાસ્થ્ય: મગજમાંથી ‘એન્ડોર્ફિન’ રસાયણો મુક્ત થતાં ડિપ્રેશન અને તણાવ ઘટે છે.

• શરૂઆત કરવાની રીત અને સમયગાળો:

  • અઠવાડિયામાં ૨ થી ૩ દિવસ, દરેક સેશન ૩૦ થી ૬૦ મિનિટ રાખવું.

  • શરૂઆતમાં હળવા વજન, રેઝિસ્ટન્સ બેન્ડ અથવા બોડી-વેઇટ (સ્ક્વોટ્સ/લંજેઝ)થી ઘરબેઠા પણ શરૂઆત કરી શકાય છે.

  • ૫૦ કે ૬૦ વર્ષની ઉંમરે પણ નિષ્ણાતની સલાહથી આ કસરતો શરૂ કરી શકાય છે.

• ખોરાક અને સાવચેતી:

  • કસરત સાથે પૂરતું પ્રોટીન, સંતુલિત આહાર અને યોગ્ય ઊંઘ જરૂરી છે.

  • ઓસ્ટીયોપોરોસિસ, સાંધાનો ગંભીર દુખાવો કે હૃદય રોગની તકલીફ હોય તેવી મહિલાઓએ ડૉક્ટરની સલાહ લીધા પછી જ તાલીમ શરૂ કરવી. કસરત દરમિયાન છાતીમાં દુખાવો કે ચક્કર આવે તો કામગીરી તુરંત અટકાવવી.