રૂપિયો રેકોર્ડ તળિયે પહોંચતાં આખરે રિઝર્વ બૅન્ક એક્શનમાં! કેશ રિઝર્વ અને હેજિંગના 4 નવા નિયમ લાગુ
અમેરિકન ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયામાં થઈ રહેલા સતત ઘટાડાને રોકવા અને બજારને સ્ટેબલ રાખવા માટે ભારતીય રિઝર્વ બૅન્ક (RBI) દ્વારા શ્રેણીબદ્ધ મહત્ત્વપૂર્ણ અને કડક પગલાં જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. શુક્રવારે ડોલર સામે રૂપિયો ૯૬.૭૩ ના સ્તરે બંધ થયો હતો, જે તેના ઓલ-ટાઈમ લો (૯૬.૯૬) ની અત્યંત નજીક પહોંચી ગયો હતો. આ સ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે આરબીઆઈએ સટ્ટાખોરી પર લગામ कसવા અને ઓઇલ કંપનીઓની હૂંડિયામણની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા વિશેષ વ્યવસ્થાઓ ગોઠવી છે.
મુખ્ય નિર્ણયો અને વિશેષ જોગવાઈઓ:
-
ઓઇલ કંપનીઓ (OMCs) માટે સ્પેશિયલ ડોલર વિંડો: સોમવાર, ૧૨ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬થી અમલમાં આવનારી આ વ્યવસ્થા હેઠળ RBI અધિકૃત બૅન્કો દ્વારા દેશની ત્રણ મુખ્ય સરકારી ઓઇલ કંપનીઓ—IOCL, HPCL અને BPCL ને તેમની દૈનિક જરૂરિયાત મુજબ સીધા ડોલર પૂરા પાડશે. આનાથી ઓઇલ કંપનીઓને ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી માટે ખુલ્લા બજાર પરથી ડોલર ખરીદવાની જરૂર નહીં પડે અને બજાર પરનું દબાણ ઘટશે.
-
ફોરેક્સ ડેરિવેટિવ્ઝના નિયમોમાં સખતાઈ:
-
સીમામાં ઘટાડો: વિદેશી ચલણ ડેરિવેટિવ ટ્રેડિંગની મર્યાદા ૧૦૦ મિલિયન ડોલરથી ઘટાડીને માત્ર ૫ મિલિયન ડોલર કરી દેવામાં આવી છે.
-
૨૦% ફોરેક્સ રિસ્ક રિઝર્વ (FERR): ૨૦ લાખ ડોલરથી વધુના કરારો માટે રજિસ્ટર્ડ ડીલરોએ ટ્રાન્ઝેક્શનના મૂલ્યના ૨૦% જેટલી રોકડ રકમ આરબીઆઈ પાસે અનામત તરીકે રાખવી પડશે.
-
ડબલ હેજિંગ પર પ્રતિબંધ: એક જ જોખમ સામે બે અલગ-અલગ ડીલરો પાસેથી હેજિંગ ન થાય તે માટે ગ્રાહકો પાસેથી લેખિત વચનપત્ર લેવું ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.
-
બજાર પર અસર અને ફોરેક્સ રિઝર્વની સ્થિતિ:
નિષ્ણાતોના મતે આરબીઆઈના આ પગલાંથી ડોલરની સટ્ટાકીય માંગ ઘટશે અને ટૂંકા ગાળામાં રૂપિયાની અસ્થિરતામાંથી રાહત મળશે. ઉલ્લેખનીય છે કે, ૨ ઓક્ટોબરે પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં ભારતનું વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર (Forex Reserve) ૧૨.૯૫ અબજ ડોલર ઘટીને ૭૩૪.૬૦ અબજ ડોલર નોંધાયું હતું, ત્યારે આરબીઆઈનું આ સક્રિય પગલું રૂપિયાને મજબૂત કરવા માટે અત્યંત મહત્ત્વનું સાબિત થઈ શકે છે.
