ગીર સોમનાથ જિલ્લાના તાલાલા પંથકમાં આજે સવારે ૩.૨ ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ અને તેની સાથે જ ‘સ્વાર્મ’ પ્રકારના શ્રેણીબદ્ધ ૭ આંચકાઓથી સમગ્ર વિસ્તાર ધ્રૂજી ઊઠ્યો હતો.
ડેક્કન વોલ્કાનિક પ્રોવિન્સની મધ્યમાં આવેલો તાલાલા વિસ્તાર આવા શ્રેણીબદ્ધ ભૂકંપો માટે વર્ષોથી અતિ સંવેદનશીલ રહ્યો છે. ભોજડે ગામ નજીક જમીનમાં માત્ર ૫.૭ કિ.મી.ની સરફેસ ઊંડાઈએ ઉદ્ભવેલા આ ધરતીકંપથી મકાનોમાં તીવ્ર ધ્રુજારી અનુભવાઈ હતી, જેના કારણે લોકોમાં ભારે ભયનો માહોલ સર્જાયો હતો. જોકે, કોઈ જાનમાલના નુકસાનના અહેવાલ નથી. બીજી તરફ કચ્છ વિસ્તારમાં પણ સપ્ટેમ્બર માસ દરમિયાન ભચાઉ, દુધઈ અને ધોળાવીરા (૩.૯ ની સર્વાધિક તીવ્રતા) ખાતે તીવ્ર ભૂકંપો નોંધાયા હતા. ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓના મતે સૌરાષ્ટ્રમાં ચોમાસા દરમિયાન જમીનમાં ઊંડે ઉતરેલું પાણી પેટાળની તિરાડોમાં પહોંચી ફ્લુઈડ પ્રેશર (પ્રવાહી દબાણ) ઊભું કરે છે, જેના પરિણામે ચોમાસા પછીના ગાળામાં તાલાલા અને અમરેલીના મિતિયાળા જેવા વિસ્તારોમાં સ્વાર્મ અર્થક્વેકનો સિલસિલો જોવા મળે છે.
મુખ્ય વિગતો અને સ્વાર્મ ભૂકંપની વિશેષતાઓ:
-
આંચકાઓની શ્રેણી: ગત મોડી રાત્રે ૧:૧૩ વાગ્યે (૧.૭) થી શરૂ થઈને વહેલી સવાર સુધી ૧.૨ થી ૨.૩ ની તીવ્રતાના ૬ નાના આંચકા બાદ સવારે ૯:૫૪ વાગ્યે ૩.૨ ની તીવ્રતાનો મુખ્ય આંચકો આવ્યો હતો.
-
કેન્દ્રબિંદુ: તાલાલા (ગીર)થી ૧૧ કિ.મી. ઉત્તર-ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં ભોજડે ગામ નજીક જમીનમાં ૫.૭ કિ.મી.ની ઊંડાઈએ આંચકો નોંધાયો હતો.
-
સામાન્ય અને સ્વાર્મ ભૂકંપ વચ્ચેનો તફાવત: સ્વાર્મ ભૂકંપ જમીનની ઉપરી સપાટીએ (૫ થી ૧૦ કિ.મી.) ઉદ્ભવે છે, જેમાં કોઈ એક મોટા ભૂકંપ પછીના આફ્ટરશોક્સને બદલે ઓછી તીવ્રતાના શ્રેણીબદ્ધ નાના આંચકાઓ આવે છે.
-
ચોમાસા સાથે સંબંધ: કચ્છ જેવા મેઈન ફોલ્ટલાઈનના ભૂકંપને વરસાદ સાથે સંબંધ નથી, જ્યારે સૌરાષ્ટ્રના સ્વાર્મ ભૂકંપો વરસાદી પાણી ભૂતળના ફોલ્ટ્સમાં ઉતરવાથી સર્જાતા ફ્લુઈડ પ્રેશરને કારણે ચોમાસા પછી જ વધુ જોવા મળે છે.
સૌરાષ્ટ્રમાં લાંબા સમયની શાંતિ બાદ પુનઃ શરૂ થયેલી આ ભૂકંપીય ગતિવિધિ પર ભૂકંપ સંશોધન ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો સતત નજર રાખી રહ્યા છે.
